در سری گایدلاینهای مطالعاتی قراره هر فصل رو از جنبههای مختلف بررسی کنیم. تمرکز بیشتر ما روی قسمت نحوه خوندن و دادن یک دید نسبی به شما برای مطالعه اون مبحثه. تو این سری، کلیات فصل و زیرمبحثها معرفی میشه و همچنین نکات لازم در ارتباط با خوندن این فصول گفته میشه.
فصل جریان اطلاعات در یاخته، یه فصل بسیار مهم دیگه از زیسته که یه جورایی مبحث فصل قبل رو ادامه میده. تو فصل اول، نوکلئیک اسیدها مخصوصاً دیانای رو باز کرد و یه کم به ساختار پروتئینها پرداخت. تو این فصل قراره بررسی کنه حالا که دیانای دستورات رو داره، این دستورات چجوری ابلاغ میشه.
مفهوم کلی فصل اینه، حالا که دیانای دستورات رو داره، یاخته واسه اینکه یه دستور خاصی رو انجام بده، باید چیکار کنه (در واقع آرانای ساخته میشه و بعدم از این آرانای، پروتئین ساخته میشه تا کار انجام بشه). تو این فصل، ترتیب مراحل و جزئیات زیادی رو میبینیم.
مراحل رونویسی و ترجمه از مباحث بسیار مهمه که به ترتیب تو گفتار اول و دوم بررسی میشه. بعد هم تو گفتار سوم بررسی میکنه که این دستورات و بیان ژن با چی تنظیم میشه. ماهیت این فصل هم تقریباً مثل فصل اوله. یعنی چیزای درونیاختهای که ملموس نیستن. این فصل در کل ۱۶ صفحه و سه گفتار داره.
🔶چارت مباحث
| قرمز: بسیار مهم نارنجی: مهم زرد: نسبتا مهم |
🔶سوالات
🔸آیا یادگیری این فصل سخته؟
این فصل تشابهات زیادی با فصل اول داره، هم از لحاظ نوع مطلب و هم ماهیتش. کسی که کنکوری خوندن بلده، میتونه از پس این فصل بربیاد.
🔸پیشنیازها چیان؟
- فصل ۱ دهم – گفتار ۲: مولکولهای زیستی، گفتار ۳
- فصل ۱ دوازدهم
🔸با کجاها ترکیب میشه؟
- فصل ۱ دوازدهم
- فصل ۴ دوازدهم
- فصل ۶ و ۷ یازدهم
🔸چند تا سوال مستقیم ازش میاد؟
۳ سوال.
🔸آیا سوالاش سخته؟
این فصل مثل فصل اول اصطلاحات و کلمات ناآشنای زیادی داره. همچنین فرایندهای مختلفی داره که ترتیب مراحل مهمه. مسلط شدن روی این مباحث و ترکیبی کار کردن و بررسی مقایسهای کارت رو برای پاسخ دادن به سوالات این فصل راه میندازه.
🔸چقدر تو امتحان بارم داره؟
- نیمه اول: ۵ نمره
- نیمه دوم: ۲/۵ نمره
- شهریور، دیماه و بزرگسالان: ۲/۵ نمره
🔶من چطور بخونم؟
🔸سناریوها و فوت و فنها:
🔻شاگرد ضعیف یا صفر:
برای شاگرد صفر اصلاً توصیه نمیشه که با این فصل شروع کنن؛ چون هم پیشنیاز داره و هم مطلبش برای اول کار سخته و احتمال اینکه سوالات رو غلط بزنی و گیج بشی زیاده. برای روش مطالعه، پنج گام زیست رو ببین.
اگه کنکوری خوندن رو شروع کردی ولی زیستت ضعیفه، سعی کن تو گام A چند تا سوال رو نگاه کنی و ببینی سوالا چطور طرح شدن. سعی کن تو قسمت یادسپاری برای خودت تصویرسازی کنی یا یه شکل ساده بکشی و توضیح بدی. اگه فکر میکنی جزئیات یه گفتار برات زیاده، تو یه جلسه مطالعاتی نصف گفتار رو بخون. گام B و بازیابی خیلی مهمه، پس سعی کن فاصله نندازی و تا حداکثر یه روز بعد انجامش بدی. ممکنه لازم بشه کلاس هم ببینی تا برات جا بیفته. هرچند برای زیست، تکرار و تمرین و انجام دادن گام B و D بهصورت متناوب خیلی بیشتر کمککنندهست.
اگه وقت کافی داری، بهتره درسنامه رو مطالعه کنی و همزمان تو گام A، تستهای خطبهخطش رو کار کنی تا بهتر تو ذهنت بمونه. همچنین بهتره تو یه جلسه مطالعاتی با نصف گفتار شروع کنی و نه کلش. تو گام B، قبل از اینکه بخوای شروع کنی، بهتره چند تا تستش رو دوره کنی و بعد بازیابی هدفمند انجام بدی تا دقیق بدونی طراح دنبال چه نکاتیه یا تو مطالعت چه جاهایی رو فکر میکردی بیاهمیته و یادسپاریش رو خوب انجام ندادی. اگه لازم میدونی، گام C رو برای مراحل رونویسی و ترجمه و… انجام بده. تو گام D، برای شروع کار، تست دستهای نزن و بهجاش یه تست بزن و همون موقع تست رو تحلیل کن.
اگه با حفظیات مشکل داری، پیشنهالم اینه که بازیابی و تست رو باهم انجام بدی. یعنی تست بزنی و بعد بازیابی و دوباره تست. توجه کن که این تستها بار سنجشی ندارن و بار آموزشی دارن تا بفهمی کجاها رو دقت نکردی و خط فکری طراح رو یاد بگیری.
به کلمهها و اصطلاحات توجه کن و تکرار و مرور زیادی داشته باشن. شکل کشیدن خیلی تأثیر داره و از روشهایی استفاده کن که بیشتر تو ذهنت ثبت کنه، مثل اسنوت، شواب و… .
این مبحث، تو هر جایی که اسم پروتئین، ژن، ارثی، تولیدمثل و تقسیم یاختهای و… اومده باشه، میتونه ترکیب شه. پس تو گام E، تو هر سه قسمت مقایسهای، تعمیمی، ترکیبی باید دقت کنی و بهخوبی انجامش بدی. همچنین مقایسه بین یوکاریوت و پروکاریوت، مقایسه آنزیمها، آرانای با دیانای رو باید مسلط شی. این فصل مراحل فرایندهای مختلفی مثل رونویسی و ترجمه رو میگه و بعد هم تنظیمش رو توضیح میده. بعدش هم این فرایندها رو تو یوکاریوت و پروکاریوت مقایسه میکنه. پس بهصورت کلی، اول سعی کن این فصل و فصل یک دوازدهم رو کامل مسلط بشی و بعدش مقایسههای درونفصلی و با فصلای دیگه رو بهخوبی کار کنی.
🔸منبعت چی باشه؟
سطح صفر: این سطح متعلق به شاگرداییه که از فضای کنکور خیلی دور بودن یا زیستشناسی پاشنه آشیلشونه و به شدت ضعیفن. تو این سطح، درسنامه و تست کتاب خیلی سبز جامع (غیر پینوکیو) یا کتاب میکروطبقهبندی گاج جامع پیشنهاد میشه. بین این دو، معیاری که میتونه برات کمککننده باشه، هزینه و لحن بیانه. لحن بیان خیلی سبز، دوستانهتر و روانتره.
🔻سطح یک: این سطح شاگردایی هستن که کنکوری خوندن زیست رو بلد نیستن، اما کاملاً صفر هم نیستن و صرفاً اول راهن. برای این دسته از شاگردا، کتاب خیلی سبز جامع یا میکروطبقهبندی گاج جامع پیشنهاد میشه که هم درسنامه آموزشی و هم تست با سطح و تعداد مناسب رو پوشش میده.
🔻سطح دو: شاگردانی تو این دسته قرار میگیرن که از سطح یک گذشتن، نگاه طراحمحور و مقایسهای/ترکیبی رو کسب کردن و در حال حاضر بیشتر از آموزش، نیاز به تستهای چالشیتر و ایدههای جدیدتر دارن. برای این دسته، کتاب IQ گاج بهعنوان منبع اضافه پیشنهاد میشه، چون میکروطبقهبندی گاج و پینوکیو هم این سطح رو میتونن پوشش بدن و کتاب IQ میتونه شما رو برای سطح بعد آماده کنه.
🔻سطح سه: این سطح برای وقتیه که زیستشناسی رو جامع مطالعه کردین و نوبت آزمون زدن، مرورهای تکمیلی و جمعبندیه. بهترین منبع برای این سطح، کتاب موج آزمون نشر الگوعه، اما با توجه به جامع بودن آزمونها، کاربردی برای جمعبندی پایه یا فصلبهفصل نداره. بنابراین، اگه زمان و سطح مناسب برای کار کردن آزمونی فصول و پایه دارین، میتونین از کتاب فصل آزمون خیلی سبز استفاده کنین.
